Sociaal; spelenderwijs leren omgaan met anderen

Het belang van spelen voor kinderen: onderzoeksresultaten

Er is wereldwijd veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen spelen en de ontwikkeling van kinderen op allerlei gebieden. Het KOMPAN Play Institute heeft zelf ook veel research gedaan op dit gebied. Hieronder vindt u de resultaten van een aantal recente onderzoeken en links naar instanties of organisaties die op dit terrein een voortrekkersrol vervullen.

Highlights uit recent onderzoek

Waarom spelen kinderen graag buiten? (Marktonderzoekbureau Qrius, 2010)

• Kinderen spelen het liefst buiten, omdat ze dan samen zijn met vriendjes en vriendinnetjes (70%) en omdat ze dan lekker kunnen ‘rennen en doen’ (62%).
• Voor kinderen is buitenspelen zo leuk omdat ze dan zelf kunnen bepalen wat ze doen (94%)
• En omdat ze zich dan vrij voelen (92%)
• Buitenspelen wordt voor de kinderen leuker als:
  • Er meer speeltuintjes of klimrekken komen
  • Er meer kinderen zijn om mee te spelen
  • Er meer dingen zijn voor hun eigen leeftijdsgroep
• Een kleine minderheid van de kinderen zegt dat hun buitenspeelgedrag negatief beïnvloed wordt door buren (10%) andere kinderen (10%), of druk verkeer (10%).

Meer weten? Bezoek de website.

Goede speelplekken helpen kinderen voldoende bewegen (TNO, 2010)

Innovatief spelen tegen overgewicht(TNO, 2010)

www.wikiwijs.nl
www.kennisnet.nl
www.heutink.nl
www.inop.nl
www.nationaleonderwijsprijs.nl
www.rijksoverheid.nl/ocw
www.jantjebeton.nl

Speelbrein principes

Het Speelbrein staat voor een pedagogisch verantwoorde inrichting van een schoolplein,  voor jongens én meisjes in de leeftijd van 4 tot 12 jaar, leerkrachten en begeleiders. Het uitgangspunt van een Speelbreinplein is dat het een diversiteit aan speelaanleidingen biedt ter ondersteuning van de vijf ontwikkelingscompetenties van kinderen: fysiek, sociaal, emotioneel, creatief & cognitief. Daarbij hanteren we een aantal belangrijke principes:

• Respect voor parallel spel
  De mogelijkheid hebben om hetzelfde spel te spelen, maar niet noodzakelijkerwijs samen.
• Respect voor rollenspel
  De mogelijkheid om te spelen in meer besloten of teruggetrokken gebieden van het speelplein.
• Respect voor groot en klein
  De mogelijkheid om vanuit het kinderperspectief relevante spelaanleidingen waar te nemen en te bereiken.
• Respect voor alle zintuigen
  De mogelijkheid om verschillende materialen, geuren, kleuren en vormen waar te nemen.
• Respect voor risico
  De mogelijkheid om te groeien door telkens opnieuw een nieuwe uitdaging aan te kunnen gaan.
• Respect voor voorkeur
  De mogelijkheid om verschillende dingen te doen, al is het slechts zeer zelden.
• Respect voor jongens en meisjesspel
  De mogelijkheid om zonder dominantie ongeconcentreerd en competitief spel te spelen.
• Respect voor aanwezigheid
  De mogelijkheid om in het centrum van het spel te zijn.

Lees meer over spelaanleidingen

Spelen voor verschillende leeftijdsgroepen

Spelen is een vorm van leren die te maken heeft met gezondheid en de ontwikkeling van vaardigheden. Door vrij te spelen, leren kinderen zichzelf en de wereld om hen heen kennen. Tot de leeftijd van gemiddeld 7 jaar worden de fysieke, sociale, cognitieve, emotionele en creatieve vaardigheden van het kind voornamelijk getraind door spelen. Na deze leeftijd worden deze vaardigheden door spel versterkt. Het Speelbrein onderscheidt verschillende leeftijdsgroepen:

Kleuters 4 tot 6 jaar (onderbouw)

Kinderen vanaf 4 jaar beschikken over een goed ontwikkelde grove motoriek en een redelijk evenwichtsgevoel. Ook hun fijne motoriek is verbeterd. Kleuters willen graag en veel bewegen. Hun behoefte aan uitdaging en lichamelijke activiteit groeit. Ze leren samenhang te zien tussen oorzaak en gevolg, weten hun lichaam goed te gebruiken en kunnen redelijk afstanden inschatten. Kleuters kunnen zich ook steeds beter in woorden uitdrukken. Dat leidt tot overleg, verhaalopbouw en de verbeelding van hun fantasie.

Een speelplek voor kleuters bestaat bij voorkeur uit heldere vormen, kleuren, contrasten en elementen die ze door middel van hun zintuigen kunnen ontdekken. Het aanbod van spelactiviteiten moet zowel de grove motoriek, evenwicht als fijne motoriek ontwikkelen. Ook moet er voldoende ruimte zijn voor interactie en samenwerking.

Lees meer >>>

7 tot 9 jaar (middenbouw)

Kinderen vanaf 7 jaar worden, lichamelijk en sociaal steeds behendiger. Fysiek ontwikkelen ze zich op het gebied van motoriek steeds verder. Ze worden leniger, behendiger en sterker. Dat geldt ook voor hun evenwichtsgevoel. Hun taalvaardigheid neemt toe en ze kunnen een paar stappen vooruit denken. Emotioneel worden ze steeds zelfstandiger en in sociaal opzicht beginnen ze zich volwassen te gedragen.

Deze kinderen beheersen niet alleen het rollenspel, ook het regelspel wordt steeds belangrijker. Ze kunnen in grotere groepen spelen dan voorheen. Over het algemeen is deze leeftijdsgroep dol op wedstrijdjes. Ze laten graag zien wat ze kunnen. Fysieke uitdagingen stimuleren hun cognitieve vaardigheden.

Speelplekken voor schoolkinderen in de middenbouw moeten dynamisch zijn, uitnodigen tot actie en met grote groepen tegelijk bespeeld kunnen worden.

Lees meer >>>

10 tot 12 jaar (bovenbouw)

Tot ongeveer tien jaar verloopt de ontwikkeling van jongens en meisjes bijna gelijk. Daarna gaat de ontwikkeling van meisjes opeens veel sneller, waardoor het onderscheid tussen jongens- en meisjesspel zich nadrukkelijker aftekent. In het algemeen wil deze leeftijdsgroep niet meer ‘spelen’ want dat is ‘kinderachtig’. Ze willen ‘rondhangen’ maar tegelijkertijd ook actief en stoer zijn. Op sociaal vlak willen ze vooral bij leeftijdsgenoten zijn, ze hebben een natuurlijke behoefte om e bij te horen, te zien en gezien te worden.

Speelplekken voor 10-12 jarigen moeten vooral stoer zijn, uitnodigen tot beweging en voorzien zijn van verschillende ruimten om in kleine groepjes bij elkaar te zijn. Lichaamsbeweging is voor deze leeftijdsgroep belangrijk omdat beweging samenhangt met de emotionele en maatschappelijke rijpheid.

Lees meer >>>